Sakon Indigo

May 17, 2014

ทริปนี้เดินทางไปที่จังหวัดสกลนคร ด้วยการเชิญชวนของรุ่นพี่ ที่มีความสนใจเกี่ยวกับการย้อมคราม เราจึงได้มีโอกาสมาถึงแหล่งจริงๆ และได้รับความช่วยเหลือ และการดูแลจากเพื่อนๆพี่ๆน้องๆ ที่เป็นคนสกลนคร แต่เราคงจะไม่เล่าว่าก่อหม้อยังไง เพราะหาดูก็มีหลายแหล่งที่แนะนำสูตร และแต่ละสูตรก็ไม่เหมือนกัน ซึ่งการย้อมนั้นขึ้นอยู่กับความถนัดและประสบการณ์ล้วนๆ นอกจากนั้นยังขึ้นอยู่กับคอนเท้นของงานเราที่อยากจะพูด ก็ทำให้ส่วนผสมแตกต่างกันแล้ว

11295718_10153496718476055_818439056264399777_n

ที่สกลฯถึงแม้จะเป็นอีสาน แต่ก็มีความเขียวอยู่มากๆจนเราตกใจ ที่แรกที่ไปก็คือ บ้านแม่ฑีตา ทุกคนก็น่าจะรู้จักกันดี เพราะถือว่าเป็นแบรนด์ที่รุ่นลูกหลานมาทำให้เห็นภาพใหม่ๆของการย้อมคราม และเราก็ได้มีโอกาสได้มาพักที่บ้านของแม่จิ๋ว ที่มีความกรุณาให้เรามานอน และเลี้ยงดูเราอย่างดีเลย 🙂

แม่จิ๋วนั้นคอยให้คำแนะนำเราต่างๆ พาเราไปดูที่ไร่คราม เขียว + ชุ่มชื้นมากๆ

11214062_10153496718121055_1241743278698279394_n

เจอแมลงครามด้วย สีสวยมากๆ ไม่คิดว่าจะเป็นตัวแบบนี้

11150775_10153496718101055_2628444197422952633_n

เราไปมาหลายที่มากๆ อาจจะเล่าสลับไปมา จาก process ในการทอผ้ามากกว่าตาม timeline นะ
เรามาดูที่เค้าทำฝ้ายเข็นมือคือการปั่นจากกองฝ้ายดิบๆมาเลย และใช้เครื่องค่อยๆจับให้เป็นเส้นออกมาด้วยมือ ต้องคอยทำด้วยความระมัดระวัง และความชำนาญ ไม่งั้นเส้นก็จะขาด หรือมีความหนาไม่สม่ำเสมอกัน แต่บางคนเค้าก็ชอบเพราะว่ามันดู hand quality สุดๆ แต่ส่วนตัว เราคิดว่าความชำนาญที่ทำให้เส้นมีความสม่ำเสมอกันถึงจะเป็น master of artisan quality จริงๆมากกว่า
11011598_10153496717351055_2201280056883190977_n11295554_10153496717566055_2582072757034118694_n11110978_10153496717381055_2850885023697564642_n 11202955_10153496717141055_5907198673102120417_n
ไม่ใช่ว่าทุกเจ้าจะเป็นฝ้ายเข็นมือนะ เพราะฝ้ายก็มีจำกัด เพราะฉะนั้นบางที่ก็ยังสั่งเป็นฝ้ายโรงงานมาทออยู่
11259469_10153496716416055_6184053002740425054_n

พอได้ฝ้ายมาแล้วก็ถึงจะเริ่มต้นในการย้อมครามได้ ซึ่งการที่เรามาถึงที่นี่ก็เพื่อที่จะมาดูการทำครามจากจุดเริ่มต้นจริงๆ คือก่อหม้อครามจากธรรมชาติ เพราะในบางที่นั้นก็ได้ใช้สีเคมี แต่มาบอกว่าเป็นครามธรรมชาติ ซึ่งบางคนก็อาจะไม่ทราบ และก็มีเทคนิคหลายอย่างในการย้อมครามแบบไม่จริงใจ เช่น ย้อมเคมี และรอบสุดท้ายค่อยย้อมธรรมชาติก็มี ก็เพื่อที่ว่าจะได้กลิ่นของครามอยู่ แต่จริงๆเป็นสีเคมี ก็มีเทคนิคที่ต่างๆกันไปในการขายของ เรามองว่า มันอาจะเป็นหน้าที่ของนักออกแบบเช่นเดียวกัน ที่จะตัดสินใจทำผลงานมาจากครามธรรมชาติ หรือสีเคมี ก็ตาม ที่ให้คุณสมบัติที่เหมาะสมกับผลงาน และปัจจัยด้านราคาที่พอดี งานออกแบบที่ไม่ดี ก็คืองานออกแบบที่ไม่ดี ไม่ว่าจะย้อมธรรมชาติ หรือสีเคมีก็ตาม

กลับมาที่การก่อหม้อครามจากธรรมชาติ ก็ต้องเริ่มต้นด้วยการหมักใบครามด้วยส่วนผสมต่างๆ มันคือ Chemistry อย่างนึงเลยหลักการของมันคือต้องกะเกณฑ์เรื่องกรด-ด่างให้ PH ถูกต้อง คนที่นี่ทรีทครามก็เหมือนสิ่งมีชีวิต มีการให้อาหาร ดูแลหม้อ ให้กรด ให้เบสจากธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นมะขาม หรือปูนขาว แต่การย้อมครามก็ไม่จำเป็นว่าจะต้องก่อหม้อเอง เพราะบางแห่งด้วยปัจจัยหลายๆอย่างไม่สามารถก่อหม้อเองได้ เค้าก็จะซื้อเป็นครามก้อนมาหมักต่อ ก็จะทำให้ง่ายขึ้นในการใช้งาน ส่วนตัวเราคิดว่า ไม่ใช่ทุกคนทีจะสามารถก่อหม้อเองได้ ก็ควรเลือกใช้ให้เหมาะสมกับงาน หากเราเป็นนักออกแบบสายคอนเทม การหาคอนเท้นใหม่ๆในกับงานที่ไม่ใช่แค่เรื่องย้อมธรรมชาติ ย่อมน่าสนใจ และทำให้แตกต่างมากกว่ามาเสียเวลากับการก่อหม้อ เพื่อจุดประสงค์แค่ย้อมธรรมชาตินั้นอาจจะทำให้งานไม่มีมิติ

11008506_10153496716481055_3351059847411730068_n11258523_10153496716506055_4545250481878559277_n 11167962_10153496714896055_5183294845753300987_n  10413326_10153496713746055_7770500967923938027_n11259605_10153496716671055_2936650959216988661_n11295754_10153496716161055_1929125582195049959_n11246983_10153496716571055_6556619400634991914_n11233533_10153496709591055_1880889388784907304_n11063505_10153496709476055_2837009274095391400_n11256611_10153496709866055_4122958647484778533_n

นอกจากเราจะไปย้อมคราม ก็ได้มาดูกลุ่มแม่บ้านที่เน้นการมัดหมี่
11265530_10153496711201055_6984416715384000723_n11181954_10153496715306055_3601344767385565732_n

กลุ่มที่สกลนครส่วนมากก็ยังก่อหม้อเอง เพราะจังหวัดนี้มี potential ในการปลูกคราม และก่อหม้อมากกว่าที่อื่น
11295598_10153496715156055_790011356641964126_n11143549_10153496715236055_5101338057721232934_n11029939_10153496713186055_3673102436768698244_n 11017555_10153496717221055_193823765332852904_n 11011598_10153496714726055_6464979577507331979_n11111138_10153496713111055_7296215060780011781_n11202819_10153496716841055_5779595800403563540_n 11233493_10153496716796055_7715335391743686801_n13385_10153496710091055_5019112367692337675_n11063669_10153496710501055_3000742652228868003_n11014927_10153496712366055_7068643885691300643_n 11045285_10153496710346055_3002472905600618194_n  988552_10153496716986055_575649038252633020_n 17100_10153496717346055_1345746193701545205_n

สุดท้ายก็ได้มาเยี่ยมร้าน ครามทอง ของพี่แมน ที่ทำแบรนด์ Mancraft พี่แมนทำร้านและสินค้าในร้านออกมาได้กลมกล่อมมากๆ สำหรับเราคือ ความแตกต่างที่ไม่ต้องดูโอทอปมากเกินไป สามารถแมชกับกลุ่มลูกค้าใหม่ๆได้ พรีเซ้นเทชันในร้านก็น่าสนใจมาก มีการทำ styling ที่ดี

11063783_10153496715361055_8087213235393986598_n 11011034_10153496716111055_2889712623136495734_n11140372_10153496715631055_2317796923896875012_n10888379_10153496715681055_523520190863997272_n11053311_10153496715556055_3340836363684661051_n11215747_10153496715726055_4284149075933033411_n22391_10153496716021055_899182045738173090_n11150781_10153496715896055_4639284008538047817_n10428436_10153496715471055_798172472586061953_n

ผ้าที่เรารู้สึกชอบที่สุดก็คือ ผ้าย้อมครามกลิ่นสมุนไพร เราได้ซื้อมาผืนนึงเป็นกลิ่นตะไคร้ ซึ่งรู้สึกว่ามัน innovative มากๆ
11219372_10153496715816055_1069876552992454096_n
ในการไปดูครามในครั้งนี้ บวกกับการได้ศึกษาการย้อมครามในต่างประเทศด้วยก็เห็นว่า ในฐานะนักออกแบบเราอาจจะต้องคิดให้มากกว่าไว้ก่อน เพราะหากจะทำอะไรที่มีคนทำแล้วเพื่อไปแชร์ตลาดก็อาจไม่มีประโยชน์ใดๆที่ทำขึ้นมาอีก แต่ว่าหากเราหาคอนเท้นในเรื่องที่จะทำให้แตกต่าง แม้แค่ใน aesthetic แค่นั้นก็อาจเพียงพอแล้ว ในเรื่องนี้อาจจะต้องมี discussion อีกมาก